Theo số liệu thống kê năm 2009, nước ta có hơn 27 nghìn trường học, gần 90% số trường có thư viện. Tuy nhiên, các thư viện này cũng chỉ hoạt động cầm chừng, cho có. Số lượng học sinh mượn và đọc sách ở thư viện không cao.

Một phần nguyên nhân do quỹ thời gian của học sinh hết sức eo hẹp để có thể đọc sách, mở mang kiến thức. Nói như Chủ tịch HĐQT Công ty CP Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam Nguyễn Nhật Anh, sách giáo khoa, và một hệ thống dày đặc các loại sách tham khảo là gánh nặng trên vai học trò.

Bên cạnh đó, còn do sự nghèo nàn của các thư viện trong nhà trường. Tỷ lệ thư viện đạt chuẩn còn rất thấp, có đến 60% thư viện trường học thực chất chỉ là kho chứa sách kiêm chứa đồ dùng dạy học, thậm chí nhiều nơi, kho cũng rất tạm bợ. Số lượng đầu sách ít, ngay cả sách giáo khoa cũng thiếu. Ngoài ra, đội ngũ cán bộ làm công tác thư viện chủ yếu kiêm nhiệm. Nhiều nơi còn đưa cả cán bộ văn phòng, cán bộ tài vụ kế toán, lao công, bảo vệ kiêm nhiệm thư viện. Đây là đội ngũ không am hiểu về hoạt động thư viện cũng như về sách và việc dạy học nên khó đòi hỏi hoạt động có chất lượng. Thực chất, họ chỉ làm công việc coi kho, trông sách.

Nguồn: tinycollege.edu.vn

Tuy nhiên, bên cạnh đó, một số trường học đã rất linh hoạt trong hoạt động thư viện, nhằm đưa thư viện đến gần với học sinh hơn, qua đó, khơi dậy tinh thần ham mê đọc sách, xây dựng nền tảng văn hóa đọc cho thế hệ tương lai

Ban giám hiệu Trường Tiểu học Phù Đổng, Đà Nẵng, từ đầu năm học 2011- 2012, đã triển khai thực hiện chương trình Thư viện lưu động ở nhà trường. Ngoài nguồn sách được trang bị theo ngân sách nhà nước cấp, Ban giám hiệu phát động phong trào Góp một cuốn sách nhỏ để đọc nhiều cuốn sách hay nhằm kêu gọi, vận động cán bộ, giáo viên, học sinh ủng hộ các đầu sách đóng góp vào 8 thư viện lưu động đặt ở sân trường. Nhờ cách làm sáng tạo này, chỉ trong thời gian ngắn, Trường Tiểu học Phù Đổng đã có hơn 14.000 bản sách tham khảo, sách giáo khoa, sách nghiệp vụ giảng dạy, sách lịch sử, truyện tranh. Hằng tuần, vào giờ chào cờ sáng thứ hai, Ban giám hiệu nhà trường còn yêu cầu mỗi khối lớp cử học sinh giới thiệu về cuốn sách mà mình đã đọc, hoặc thi kể chuyện theo sách, hỏi - đáp về sách, tạo hứng thú, trí tò mò, thích khám phá những cuốn sách mới trong học sinh. 

Trường Tiểu học Nguyễn Siêu, Hà Nội phối hợp với Công ty CP Văn hóa Giáo dục Long Minh tổ chức nhiều buổi nói chuyện với học sinh của trường về ngành công nghiệp xuất bản, các công đoạn trong quá trình ra đời một quyển sách, phương pháp sử dụng đánh giá một quyển sách… Qua đó, giúp học sinh hiểu hơn về nghề làm sách, trân trọng hơn những quyển sách các em cầm trên tay.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là các hoạt động đơn lẻ như muối bỏ biển. Không ít ý kiến cho rằng, nhà trường cần chủ động trong hoạt động thư viện như: tạo ra ngày đọc sách vào dịp trước nghỉ hè. Ban đầu có thể là giao lưu sách giữa học sinh trong nhà trường, rồi mở rộng các trường với nhau. Để tạo nguồn sách phong phú hơn có thể kêu gọi học sinh đã tốt nghiệp ra trường ủng hộ sách cho thư viện nhà trường… Ngoài ra, các thư viện cũng cần tạo môi trường thoải mái để học sinh không ngần ngại khi bước vào thư viện, thủ tục mượn sách cần đơn giản, nhanh gọn. “Chúng ta nên biến thư viện thành một môi trường phù hợp hơn cho mục đích học tập, tìm hiểu, mở rộng kiến thức của học sinh”, Giám đốc Công ty CP Giáo dục Long Minh Đỗ Hoàng Sơn đề xuất.

Linh Lan