Chiều hôm qua đi chấm thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn. Về cứ trằn trọc mãi không ngủ được . Câu đầu tiên của đề bài là một câu hỏi tái hiện kiến thức :

 Câu 1. (2,0 điểm)

Trong đoạn cuối truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu, nhân vật nghệ sĩ Phùng mội khi ngắm kỹ và nhìn lâu hơn tấm ảnh do mình chụp thường thấy hiện lên những hình ảnh nào? Những hình ảnh đó nói lên điều gì?

Hướng dẫn chấm của Bộ là :

- Những hình ảnh thường hiện lên là :

+ Màu hồng hồng của ánh sương mai.

+ Người đàn bà vùng biển ( người đàn bà hàng chài ) bước ra từ tấm ảnh.

- Những hình ảnh đó nói lên :

+ Chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc sống.

+ Hiên thực về số phận lam lũ, khốn khó của con người.

Lưu ý : Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng phải nêu đủ các ý trên, diễn đạt rõ ràng mới được điểm tối đa.

Hội đồng chấm chung 15 bài, tất cả các bài câu này chỉ đạt nhiều nhất 0,5 điểm. Lý do là các em trình bày theo nhiều cách nhưng lại không đủ các ý trên. Điều này đã gây tranh cãi trong hội đồng chấm. Nhưng rồi tất cả hội đồng chấm dều nhất trí : Khi không có trong đáp án của Bộ thì không cho điểm.

Tôi có đề nghị là khi các em có cách nói đồng nghĩa hoặc khái quát hơn so với đáp án thì vẫn cho điểm nhưng hội đồng chấm không đồng ý. Tôi thấy buồn và bất mãn quá.

Cảm thụ văn chương gì lạ thế này. Một chi tiết nghệ thuật nằm ở cuối tác phẩm làm sao học sinh nhớ cụ thể được. Mà nếu có nhớ cụ thể thì các em không thể rút ra ý nghĩa của hình ảnh " màu hồng hồng của ánh sương mai" là chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc sống và "hình ảnh người đàn bà vùng biển bước ra từ tấm ảnh" là hiện thực về số phận lam lũ, khốn khó của con người đúng y như đáp án được.

Thế nhưng đáp án vẫn là đáp án. Và đáp án này đã được qui định trong Chuẩn kiến thức môn Ngữ văn 12 của Bộ giáo dục đào tạo rồi. Ai dám cãi lại chứ.

Không thể trách hội đồng chấm được. Cũng không thể trách người ra đáp án. Chỉ trách là các em học sinh Việt Nam xấu số vì phải học văn chương trong một thời buổi mà người ta bắt các em phải phát hiện và cảm nhận một cách đồng phục hóa các chi tiết nghệ thuật mà thôi. Và giám khảo chấm bài là tôi cũng phải ngậm ngùi làm theo qui định. Nếu có cãi lại nhiều lời khéo lại bị cho là bắt chước Đỗ Việt Khoa thì nguy.

Ông Nguyễn Minh Châu khi còn sống và lúc viết tác phẩm nay có biết vì mình mà hàng trăm nghìn học sinh Việt Nam mất ngủ khi làm bài xong và đọc đáp án không nhỉ.

Và chắc cũng có những người giáo viên như tôi mất ngủ ông Nguyễn Minh Châu ạ. Nhưng nói như thế không phải là tôi không thích tác phẩm của ông. Nó hay lắm.