Bài 4 : TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP ( Hồ Chí Minh)

Câu hỏi 1. Hãy nêu hoàn cảnh ra đời, mục đích sáng tác và đối tượng hướng tới của Tuyên ngôn Độc lập ?
- Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, Phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh, nhân dân ta nổi dậy giành chính quyền trên toàn quốc. Ngày 26/8/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh rời chiến khu Việt Bắc về Hà Nội. Tại căn nhà số 48 phố Hàng Ngang, người soạn thảo bản Tuyên ngôn Độc lập. Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, trước hàng vạn đồng bào, Người thay mặt Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam mới.
- Tuyên ngôn Độc lập là lời tuyên bố xóa bỏ chế độ thực dân phong kiến, khẳng định quyền tự chủ và vị thế bình đẳng của dân tộc ta trên toàn thế giới , mở ra kỉ nguyên độc lập tự do trên đất nước ta.
- Văn kiện lịch sử này không chỉ được đọc trước quốc dân đồng bào mà còn để công bố với thế giới, đặc biệt là với những lực lượng thù địch và cơ hội quốc tế đang âm mưu một lần nữa, nô dịch đất nước ta. Cũng vào thời gian đó, nhà cầm quyền Pháp tuyên bố : Đông Dương là thuộc địa của Pháp, bị quân Nhật xâm chiếm, nay Nhật đã đầu hàng Đông minh, vậy Đông Dương đương nhiên phải thuộc quyền “bảo hộ” của người Pháp. Bản Tuyên ngôn Độc lập đã cương quyết bác bỏ luận điệu này.
=> Tuyên ngôn Độc lập được công bố trong một hoàn cảnh đặc biệt đã qui định đối tượng hướng tới , nội dung và cách viết nhằm đạt hiệu quả cao nhất ( Chuẩn KT)
Câu hỏi 2. Giá trị lịch sử, giá trị văn học của Tuyên ngôn Độc lập?( Ý nghĩa)
a. Giá trị lịch sử :
- Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện có giá trị lịch sử to lớn : là lời tuyên bố xóa bỏ chế độ thực dân, phong kiến, là sự khẳng định quyền tự chủ và vị thế bình đẳng của dân tộc ta trên toàn thế giới, là mốc son lịch sử mở ra kỉ nguyên độc lập, tự do trên đất nước ta.
b. Giá trị văn học :
- Tuyên ngôn Độc lập là một tác phẩm chính luận mẫu mực có lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, bằng chứng xác thực, ngôn ngữ hùng hồn, đầy cảm xúc.
- Tuyên ngôn Độc lập còn là một áng văn tâm huyết của Chủ tịch Hồ Chí Minh, hội tụ vẻ đẹp tư tưởng và tình cảm của Người, đồng thời kết tinh khát vọng cháy bỏng về độc lập, tự do của dân tộc ta.
=> Tuyên ngôn Độc lập là một văn kiện có giá trị lịch sử to lớn, tầm vóc tư tưởng cao đẹp và là một áng văn chính luận mẫu mực .( Chuẩn KT)
2. Đọc hiểu văn bản
a) Nội dung
Câu hỏi 3: Hãy phân tích phần mở đầu của Tuyên ngôn Độc lập ) Từ đầu đến …”không ai chối cãi được”)
- Phần mở đầu nêu nguyên lí chung về quyền bình đẳng , tự do, quyền mưu cầu hạnh phúc của con người và các dân tộc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn hai bản Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ ( 1776 ) và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp ( 1791) nhằm đề cao những giá trị của tư tưởng nhân đạo và văn minh nhân loại làm cơ sở pháp lí để tạo tiền đề cho những lập luận tiếp theo . ( Trích tuyên ngôn của Mỹ là để tranh thủ sự ủng hộ của Mĩ và phe Đồng minh, Trích tuyên ngôn của Pháp là để sau đó buộc tội Pháp đã lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng, bác ái đến cướp nước ta , trái với tuyên ngôn của cha ông họ … )
Từ quyền bình đẳng , tự do của con người trong hai bản tuyên ngôn trên, Hồ Chí Minh đã suy rộng ra về quyền bình đẳng tự do của các dân tộc. Đây là một đóng góp riêng của Người vào lịch sử tư tưởng nhân loại.
Câu hỏi 4 : Hãy phân tích phần thứ hai của Tuyên ngôn Độc lập ?( “ Thế mà, hơn …chứ không phải từ tay Pháp “)
Tố cáo tội ác của thực dân Pháp, nêu chính nghĩa của ta :
+ Tố cáo thực dân Pháp đã phản bội và chà đạp lên chính những nguyên lí mà tổ tiên họ xây dựng ( Tám mươi năm qua đã đến cướp nước ta, giết hại đồng bào ta. )
+ Vạch trần bản chất xảo quyệt , tàn bạo, man rợ của thực dân Pháp bằng những lí lẽ và sự thật lịch sử không thể chối cãi. Đó là những tội ác về chính trị, kinh tế, văn hóa, …; là những âm mưu thâm