Ôn tập : Ông già và biển cả (trích) , Hê-minh-uê.
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được vẻ đẹp của con người trong cuộc hành trình nhằm thực hiện khát vọng giản dị mà lớn lao ;
- Hiểu được một cách khái quát ý nghĩa hàm ẩn của truyện ngắn Hê -minh- uê.
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC KĨ NĂNG
Kiến thức
Ý chí và nghị lực của ông lão đánh cá trong cuộc hành trình đơn độc và dũng cảm chinh phục con cá kiếm cũng như chống chọi với sự dữ dội của biển khơi là hành trình của con người để biến ước mơ thành hiện thực.
Nguyên lí sáng tác “ tảng băng trôi” của Hê-minh-uê : từ những chi tiết giản dị , chân thực, gợi mở những tầng ý nghĩa hàm ẩn rộng lớn, mang một ý nghĩa biểu tượng.
Kĩ năng
Đọc- hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại ( tự sự, dịch )
Phân tích diễn biến tâm trạng nhân vật.
III – HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN
Tìm hiểu chung
Hê - minh- uê ( 1899-1961) là một trong những nhà văn lớn nhất của nước Mĩ thế kỉ XX, nổi tiếng với nguyên lí “tảng băng trôi”; với hoài bão viết cho được một áng văn xuôi đơn giản và trung thực về con người.
Đoạn trích nằm ở phần cuối truyện, thuật lại việc ông lão Xan-ti-a-gô rượt đuổi và khuất phục được con cá kiếm.
Đọc hiểu văn bản
Nội dung
Đề cao sức mạnh của con người – ông lão đánh cá – trong cuộc đấu với con cá kiếm. Cả hai đều dũng cảm, mưu trí, cao thượng nhưng chiến thắng cuối cùng đã thuộc về con người.
Thể hiện niềm tin vào nghị lực của con người và niềm tự hào về con người.
Nghệ thuật
Lối kể chuyện độc đáo, kết hợp giữa lời kể với lời văn miêu tả cảnh vật, đối thoại và độc thoại nội tâm.
Ý nghĩa hàm ẩn của hình tượng và tính đa nghĩa của ngôn ngữ.
Ý nghĩa văn bản
Cuộc hành trình đơn độc, nhọc nhằn của con người vì một khát vọng lớn lao là minh chứng cho chân lí : “ Con người có thể bị hủy diệt nhưng không thể bị đánh bại”.
Hướng dẫn tự học
Đọc kĩ đoạn trích, phân tích hình ảnh ông lão đánh cá đơn độc dũng cảm; kết quả và ý nghĩa của cuộc săn đuổi con cá kiếm.
IV- CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP
1 - Trong nguyên văn, tiểu thuyết của Hê –minh-uê được đặt tên là Ông già và biển ( The old men and the sea). Bản dịch tiếng Việt là Ông già và biển cả. Anh (chị) thích tên gọi nào hơn? Vì sao?
Gợi ý trả lời : Biển là danh từ mang ý nghĩa chung chung .Từ biển cả có giá trị biểu cảm hơn, cụ thể hơn. Biển cả là biển lớn , biển khơi, chỉ sự mênh mông vô tận.
Lấy tên là Ông già và biển cả, tự nhan đề tác phẩm đã nói lên sự đối kháng quyết liệt : Ông già già yếu, cô độc còn biển cả thì mênh mông, hung dữ, rộng lớn, vô bờ. Nhan đề ấy đề cao sức mạnh của con người.
2 – Phân tích hình ảnh ông lão Xan-ti-a-gô, đồng thời nêu ý nghĩa biểu tượng của hành trình vật lộn quyết liệt giữa một ông già đơn độc, đói khát mệt rã rời với một con cá kiếm mắc câu ngoài biển khơi.
Gợi ý trả lời : Cả đoạn trích là hành trình vật lộn quyết liệt giữa giữa một ông già đơn dộc, đói khát, mệt mỏi rã rời với một con cá kiếm mắc câu ngoài biển khơi.
Bằng sức lực phi thường và sự khôn ngoan, tỉnh táo , sáng tạo cộng với lòng đam mê và kiên trì, cuối cùng chiến thắng đã thuộc về “Ông già” ( The old man )
Cuộc vận lộn ấy được tác giả miêu tả chân thực, sinh động vừa có chất hùng tráng của anh hùng ca. Tác giả tạo dựng khung cảnh, sự đối lập giữa con người già nua cô đơn với một con ca kiếm to lớn, dũng mãnh, đẹp đẽ chưa từng thấy bị mắc câu. Các hình ảnh vừa có sự đối lập vừa có nét tương đồng. Hai đối thủ vừa là kẻ thù vừa là bạn của nhau. Những chi tiết, lời thoại vừa có tính khốc liệt, mất còn vừa có tính hào hùng, lãng mạn. Đó chính là nét đẹp tuyệt vời của ông già trên biển cả đang hoàn thành sở nguyện của cuộc đời.
Trên một phương diện, ông già là người thợ săn kiên trì và kiêu hãnh, con cá là hình ảnh mang tính tượng trưng , một yếu tố giống như nhân vật chức năng trong truyện cổ.
Cuộc chiến được xây dựng hết sức