Bài 5 : NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC (Phạm Văn Đồng)
Tìm hiểu chung
Tác giả :
Phạm Văn Đồng( 1906-2000) quê ở xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi . Ông tham gia cách mạng từ rất sớm, bị địch bắt và đày ra Côn Đảo từ 1929 đến 1925. Sau khi ra tù ông tiếp tục hoạt động và từng giữ nhiều trọng trách như Trưởng phái đoàn Việt Nam tham dự các hội nghị quan trọng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng,…
Phạm Văn Đồng không chỉ là một nhà cách mạng xuất sắc mà còn là một nhà văn hóa lớn, một nhà lí luận văn nghệ uyên bác của nước ta trong thế kỉ XX.
Tác phẩm:
Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc được Phạm Văn Đồng viết vào tháng 7 năm 1963 , nhân kỉ niệm 75 năm ngày mất của Nguyễn Đình Chiểu .
Đọc hiểu văn bản :
A. Nội dung :
Phần mở đầu: Nêu cách tiếp cận vừa có tính khoa học vừa có ý nghĩa phương pháp luận đối với thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, một hiện tượng văn học độc đáo có vẻ đẹp riêng không dễ nhận ra : “Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường, phải chăm chú nhìn thì mới thấy…”
Phần tiếp theo : Phân tích ý nghĩa, giá trị to lớn của cuộc đời và văn nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu :
Cuộc đời và quan niệm sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu .
+Cuộc đời : Nguyễn Đình Chiểu là một chiến sĩ yêu nước , trọn đời phấn đấu hi sinh vì nghĩa lớn của dân tộc : Sinh ra vào lúc nước mất nhà tan….
+ Ông coi thơ văn là vũ khí chiến đấu bảo vệ chính nghĩa, chống lại kẻ thù xâm lược và tay sai, vạch trần âm mưu; thủ đoạn và lên án những kẻ lợi dụng văn chương làm điều phi nghĩa ;
“ Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm
Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”
- Thơ văn yêu nước chống ngoại xâm của Nguyễn Đình Chiểu làm sống lại một thời kì khổ nhục nhưng vĩ đại , tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh của thời đại, cỗ vũ mạnh mẽ cho cuộc chiến đấu chống ngọai xâm bằng bằng những hình tượng văn học “ sinh động và não nùng” xúc động lòng người. Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc làm sống lại một hình tượng mà từ trước đến nay chưa từng có trong văn học trung đại : hình tượng người nông dân cầm súng đánh giặc . Bài thơ “ Xúc cảnh” là một đóa hoa rất đẹp trong thơ văn yêu nước của ông.
- Truyện Lục Vân Tiên là một tác phẩm lớn của Nguyễn Đình Chiểu , chứa đựng những nội dung tư tưởng gần gũi với quần chúng nhân dân, là một bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quí ở đời, có thể truyền bá rộng rãi trong dân gian.
Phần kết : Khẳng định vị trí của Nguyễn Đình Chiểu trong lịch sử và nền văn học dân tộc : một chí sĩ yêu nước, một nhà thơ lớn nêu cao địa vị và tác dụng của văn học , nêu cao sứ mạng của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa tư tưởng.
B. Nghệ thuật
- Bố cục chặt chẽ, các luận điểm triển khai bám sát vấn đề trung tâm .
- Cách lập luận từ khái quát đến cụ thể, kết hợp cả diễn dịch, qui nạp và hình thức “đòn bẩy”.
- Lời văn có tính khoa học, vừa có màu sắc văn chương vừa khách quan; ngôn ngữ giàu hình ảnh.
- Giọng điệu linh hoạt biến hóa : khi hào sảng, lúc xót xa,…
C. Ý nghĩa văn bản : Bằng cách nhìn, cách nghĩ sâu rộng, mới mẻ và nhiệt tình của một người gắn bó hết mình với đất nước, với nhân dân, Phạm Văn Đồng đã làm sáng tỏ mối liên hệ khắng khít giữa thơ văn Nguyễn Đình Chiểu với hoàn cảnh Tổ quốc lúc bấy giờ và trong thời đai hiện nay.
Khẳng định ý nghĩa cao đẹp của cuộc đời và văn nghiệp của Nguyễn Đình Chiểu : cuộc đời của một chiến sĩ phấn đấu hết mình cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc , sự nghiệp thơ văn to lớn của ông là một minh chứng hùng hồn cho địa vị và tác dụng to lớn của văn học nghệ thuật cũng như trách nhiệm của người cầm bút đối với đất nước, dân tộc.



THÔNG ĐIỆP NHÂN NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG CHỐNG HIV/ AIDS, 1-12-2003.
Tìm hiểu chung :
1. Tác giả : Cô-phi An-nan sinh năm 1938 ở Ga-na là người châu Phi da đen đầu tiên được bầu làm Tổng thư kí Liên hiệp quốc hai nhiệm kì liên tiếp. Trên cương vị này, ông đã ra Lời kêu gọi hành động gồm năm điều về việc đấu tranh với đại dịch HIV