CHUẨN KIỂN THỨC : CHÍ PHÈO ( Nam Cao)
a. Kiến thức :
- Tác giả: con người và cuộc đời; những đặc điểm chính về quan điểm nghệ thuật; những đề tài chủ yếu, phong cách nghệ thuật của nhà văn.
- Tác phẩm Chí Phèo
+ Hình tượng nhân vật Chí Phèo ( những biến đổi về nhân hình, nhân tính sau khi ở tù; nhất là tâm trạng và hành động của Chí sau khi gặp thị Nở cho đến lúc tự sát):
+ Giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc và mới mẻ của tác phẩm;
+ Những nét đặc sắc trong nghệ thuật truyện ngắn Nam Cao như điển hình hóa nhân vật, miêu tả tâm lí, nghệ thuật trần thuật, ngôn ngữ nghệ thuật,….
b. Kĩ năng:
- Tóm lược hệ thống luận điểm của bài về tác giả văn học.
- Đọc hiểu một truyện ngắn hiện đại ( phát triển theo nhiều hướng khác nhau : sự kiện độc đáo , bất ngờ, phi cốt truyện …;dung lượng nhỏ, lát cắt của cuộc sống ; kết cấu không theo trật tự tự nhiên ; có sự đan xen, thâm nhập về mặt loại hình giữa các thể loại, giàu tính kịch, giàu tính trữ tình, giàu chất tiểu thuyết,…)
- Phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự.
1. Tìm hiểu chung
1) Tác giả
a.Con người và cuộc đời :
- Nam Cao ( 1917 – 1951 ) sinh ra trong một gia đình nông dân đông con ở vùng quê nghèo đói Hà Nam. Ông được học hành, từng bôn ba kiếm sống ở nhiều nơi, bằng nhiều nghề nhưng cuối cùng khẳng định nghề làm báo, viết văn.
- Có đời sống nội tâm phong phú, có tấm lòng nhân hậu, thương yêu đối với những con người nghèo khổ bị áp bức. Mỗi tác phẩm của ông là là sự đồng cảm sâu sắc, là sự chia sẻ đầy ân tình đối với những số phận bất hạnh và là sự khẳng định bản chất tốt đẹp của người lao động.
b.Quan điểm nghệ thuật
+ Trước Cách mạng : Nghệ thuật phải bám sát cuộc đời, gắn bó với đời sống của nhân dân lao động; nhà văn phải có đôi mắt của tình thương, tác phẩm văn chương hay, có giá trị phải chứa đựng nội dung nhân đạo sâu sắc; văn chương nghệ thuật là lĩnh vực phải tìm tòi sáng tạo; lao động nghệ thuật là một hoạt động nghiêm túc, công phu, người cầm bút phải có lương tâm.
+ Sau Cách mạng : Nam Cao vẫn sáng tác theo quan điểm đúng đắn, tích cực.
Sự nghiệp văn học : viết về người trí thức nghèo và người nông dân nghèo ( trước Cách mạng): phục vụ kháng chiến ( sau cách mạng).
Phong cách nghệ thuật
+ Luôn hướng tới đời sống tinh thần của con người, “con người bên trong”, nhà văn có biệt tài diễn tả và phân tích tâm lí nhân vật;
+ Thường viết về cái nhỏ nhặt, bình thường nhưng có sức khái quát lớn và đặt ra những vấn đề xã hội lớn lao, nêu những triết lí nhân sinh sâu sắc, những quan điểm ngệ thuật tiến bộ;
+ Giọng văn tỉnh táo sắc lạnh mà nặng trĩu suy tư; buồn thương chua chát mà đằm thắm yêu thương . Ngôn từ sống động tinh tế mà giản dị, gần gũi.
2) Tác phẩm Chí Phèo :
a. Xuất xứ : Viết năm 1941, thuộc đề tài người nông dân nghèo trước Cách mạng .
b. Ý nghĩa văn bản:
Chí Phèo tố cáo mạnh mẽ xã hội thực dân phong kiến tàn bạo đã cướp đi nhân hình và nhân tính của người nông dân lương thiện đồng thời nhà văn phát hiện và khẳng định bản chất tốt đẹp con người ngay khi tưởng như họ đã bị biến thành quỹ dữ.
2. Tìm hiểu chi tiết :
a) Nội dung :
a1. Hình tượng nhân vật Chí Phèo :
+ Chí Phèo – người nông dân lương thiện : Có một hoàn cảnh riêng đặc biệt nhưng vẫn có nét chung của những người nông dân lao động ( chăm chỉ, trong sáng, tự trọng và có những ước mơ thật giản dị,…)
+ Chí Phèo- “thằng lưu manh, con quỷ dữ”: vì ghen tuông vô cớ, Bá Kiến đã đẩy Chí Phèo vào tù. Nhà tù thực dân đã tiếp tay với địa chủ phong kiến biến một người nông dân lương thiện thành một thằng lưu manh, một con quỷ dữ của làng Vũ Đại ( Sự biến đổi nhân hình, nhân tính của Chí Phèo)
+ Chí Phèo -_ bi kịch của người sinh ra là người nhưng không được làm người : cuộc gặp gỡ với Thị Nở và sự yêu thương chăm sóc chân thành của Thị đã đánh thức dậy tính người trong Chí. Hắn muốn làm người lương thiện, muốn làm hòa với mọi người . Bị thị Nở từ chối, Chí Phèo rơi vào bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người,