Văn là một môn học đòi hỏi sự cảm nhận và diễn đạt cảm xúc thông qua những hình tượng mang tính nghệ thuật và có giá trị nhân văn cao cả. Tuy nhiên, trên thực tế, chúng ta sẽ chẳng thể nói được bất cứ điều gì nếu ngay bản thân không nắm được đầy đủ nội dung tác phẩm. Một bài văn hay cũng cần phải được xây dựng trên một đề cương tương đối chặt chẽ, lôgic và khoa học chứ không chỉ là để hồn mình “phiêu” theo tác phẩm. Nếu bạn cứ chăm chăm nghĩ gì nói lấy, để cho cảm xúc tuôn ra một cách không có trật tự thì rất dễ bị lạc đề, miên man, sáo rỗng, thiếu sâu sắc.

Vì vậy, với một tác phẩm bất kì (văn, thơ), hãy học theo trình tự sau để có một kiến thức tổng hợp nhất :

-Đọc tác phẩm: cố gắng đọc nhiều lần có thể để nắm tác phẩm một cách kĩ lưỡng nhất. Nếu là thơ, bạn nên học thuộc lòng cả bài (nếu bài thơ quá dài. Bên kia sông Đuống chẳng hạn, hãy học những phần được in chữ to_tức là được tập trung phản ánh và phân tích). Đối với tác phẩm truyện, ít nhất bạn phải tóm tắt đước tác phẩm bao quát toàn bộ nội dung.

-Tìm hiểu tác giả, tác phẩm : Phong cách và thưòi đại của tác giả ảnh hưởng đến cách viết, cách nhìn của tác giả trong tác phẩm. Quê quán, cuộc đời của tác giả cũng ảnh hưởng đến lối viêt văn của người ấy. Thời đại, bối cảnh tác phẩm ra đời sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn tình cảnh của nhân vật, ý đồ của tác giả.

VD: Về tác giả Tố Hữu, luôn luôn phải nhấn mạnh rằng : Tố Hữu sinh ra và lớn lên ở Huế, vì thế, phong cách thơ của ông chịu ảnh hưởng của quê hương, đó là giọng nói tâm tình, thiết tha, dịu ngọt và việc sử dụng nhiều ca dao trong tác phẩm của mình. Tố Hữu sớm tham gia cách mạng từ năm 17 tuổi, lại bị bắt khi mới 20 tuổi, tập thơ đầu tiên ra đời “Từ ấy” là sự giác ngộ với lí tưởng cách mạng, chính vì vậy, phần lớn cuộc đời ông là viết và làm thơ cách mạng.

-Học thuộc dẫn chứng: Với các tác phẩm truyện, bạn không thể học thuộc lòng cả một cấu chuyện dài mười mấy trang nhưng để đạt điểm tốt trong bài làm của mình, bạn pahỉ đưa ra các dẫn chững thuyết phục và chính xác. Đó có thể là các đoạn miêu tả tâm lí nhân vật, các câu hội thoại nhân vật, câu thể hiện tư tưởng và cái nhìn của tác giả... Hoặc ít ra, bạn phải thuộc được những từ ngữ mang tính đặc trưng của tác phẩm nhân vật.

Vd : Khi phân tích nhân vật Đào trong tác phẩm Mùa Lạc (Nguyễn Khải). Đào là một cô gáicó quá khứ và hình dạng bên ngoài rất xấu xí. Các bạn phải chỉ ra được, vẻ ngoài xấu xí thể hiện ở những hi tiết sau : “thân hình số sề”, “cặp chân ngắn”, “ngón tay to”, “mái tóc khôn “đỏ đi như chết”, “gò má coa đầy tàn hương”... Còn nói về quá khứ của Đào, bạn có thể đưa ra nhiều hci tiết nhưng nhấn mạnh một câu nói lên tất cả, đó là : “tối đâu là nhà, ngã đâu là giường”.

-Tự đặt câu hỏi_tập làm các dạng bài : Với mỗi kiếu văn đã được học trong nhà trường, bạn hãy thử tự ra một đề và giải nó theo đề cương của chính mình. Tất nhiên, hiện nay có rất nhiều tham khảo với một bộ đề mênh mông đủ các kiểu câu. Nhưng phải nhớ rằng, hầu hết các sách tham khảo đều là bộ đề thi của nhiều năm về trước, Câu hỏi thường rất dài dòng, chứng minh, bình luận một nhận xét với quá nhiều ý. Trong khi, trong mấy năm trở lại đây, chúng ta đã cải cách giáo dục, nội dung thi chủ yếu năm trong phần kiến thức cơ bản, các câu hỏi thường dễ hiểu và không quá đánh đố học sinh. Hãy tự mình đặt đề, giống như một cách tự hỏi và pảhn biện bản thân. Khi bạn giải quyết tốt đề thi của chính mình, nghĩa là bạn đã trả lời được những vướng mắc.

-Liên hệ bản thân_thời đại đang sống : Phần này chính là phần khẳng định giá trị bền vững và đứng đắn của tác phẩm. Nếu là các tác phẩm được viết trong thời kì chiến tranh, bạn phải khẳng định thành quả mà những con người trong tác phẩm đã hi sinh, nãg xuống mãi được tiếp tục.

Theo Mực tím.